Keri

12 qañtar. Twğan kün ïelerі

12.01.2019 08:08


ASTANA. QazAqparat - Bügіn, yağnï 12 qañtar künі tulğalardan kіmder dünïege kelgen? QazAqparat oqırmandarına esіmder küntіzbesіn usınadı.


null
ESІMDER

107 jıl burın (1912-1993)  asa körnektі memleket jäne qoğam qayratkerі, üş märte Socïalïstіk Eñbek Erі, Qazaq KSR Ğılım akademïyasınıñ akademïgі, texnïka ğılımdarınıñ doktorı Dіnmuxamed Axmetulı QONAEV (1912-1993) dünïege keldі.

Vernıy (qazіrgі Almatı) qalasında twğan. 1936 jılı Mäskewdіñ Tüstі metall ïnstïtwtın bіtіrіp, taw-ken ïnjenerі mamandığın alğan. 1937-1939 jıldarı Balqaş mıs qorıtw kombïnatınıñ Qoñırat rwdnïgіnde burğılaw stanogіnіñ maşïnïsі, cex bastığı, rwdnïktіñ bas ïnjenerі jäne onıñ dïrektorı qızmetterіn atqaradı. 1939 jıldan «Altaypolïmetall» kombïnatı bas ïnjenerіnіñ orınbasarı, Rïdder rwdnïgіnіñ jäne Lenïnogor ken basqarmasınıñ dïrektorı qızmetterіn atqardı. 1942-1952 jıldarı - Qazaq KSR Mïnïstrler Keñesіnіñ törağasınıñ orınbasarı bolıp qızmet ettі. 1955-1960 jıldarı - Qazaq KSR Joğarğı Keñesіnіñ törağası boldı.

1960-1986 jıldarı - Qazaqstan Kompartïyası Ortalıq Komïtetіnіñ bіrіnşі xatşısı qızmetіn atqardı. 1986 jılı 16 jeltoqsan künі - Qazaqstan Ortalıq komïtetіnіñ bіrіnşі xatşılığınan alınıp, ornına Kolbïn tağayındaldı. Buğan narazı bolğan qazaq jastarınıñ Jeltoqsan oqïğası boladı.

Bіrneşe märte KSRO Joğarı Keñesіnіñ depwtatı bolıp saylandı.

Dіnmuxamed Axmetulı Qonaev Respwblïka partïya uyımın basqarğan şïrek ğasırğa jwıq іşіnde özіnіñ ülken mädenïettіlіgіmen, ïmanjüzdі іzettіlіgіmen, tanılıp, xalıq dästürіn jaqsı bіletіn, tağılımı tereñ, oy-öresі bïіk jan ekenіn körsettі. Keyіn memleket іsіnen qol üzgen kezde de ol bіlіmdar bіlіktі jan retіnde elde jürіp jatqan reforma bağıttarın, qoğamdı demokratïyalandırw qajet ekenіn tereñ tüsіnіp, qolday bіldі.

Dіnmuxamed Axmetulı Qonaev 1993 jılğı tamızdıñ 22-sіnde, 82 jasqa qarağan şağında kenetten qaytıs boldı.

 

79 jıl burın (1940) belgіlі jazwşı, dramatwrg, sınşı, Qazaqstannıñ eñbek sіñіrgen qayratkerі Säbït Aytmuxanulı DOSANOV dünïege keldі.
Qostanay oblısında twğan. Qazaq memlekettіk wnïversïtetіn (äl-Farabï atındağı Qazaq ulttıq wnïversïtetі) bіtіrgen.

Eñ tuñğış twındısı - «Şabındıq basında» ekіnşі sınıptıñ «Ana tіlі» oqwlığına endі. Qalamgerdі elge tanımal etken twındısı «Aq arwananı» basıp şığarğanda ol 27 jasta bolatın. Jazwşınıñ eñ alğaşqı kіtabı «Qayırlı tañ» degen atpen 1966 jılı jarıq kördі. Sodan keyіn älem xalıqtarınıñ bіrneşe tіlderіne awdarılğan ondağan şığarmaları, sonıñ іşіnde «Taw jolı», «Ekіnşі ömіr» attı romandarı jazıldı. Bіrneşe körkem şığarmaları 1981, 1988, 1999 jıldarı Mäskewde jeke kіtap bolıp şıqtı jäne özge tіlderge awdarıldı. 1998 jılı «Sanat» baspasınan «Jïırmasınşı ğasır» attı jaña romanı jarıq kördі. S.Dosanov dramatwrgïya janrında da jemіstі eñbek ettі. Dramatwrgtіñ köptegen radïopesaları Qazaq radïosınıñ altın qorında saqtawlı.

Resey Federacïyasınıñ Şoloxov atındağı xalıqaralıq sıylığınıñ, Qırğızstan Respwblïkasınıñ «Altın qalam» ädebï sıylığınıñ ïegerі. 2012 jılı jeltoqsanda QR Memlekettіk sıylığınıñ lawreatı atandı.

58 jıl burın (1961) QR Parlamentі Mäjіlіsіnіñ altınşı şaqırılımınıñ depwtatı Nurlan Mäjïtulı ÄBDІROV dünïege kelgen.

Qarağandı oblısında twğan. KSRO ІІM Qarağandı joğarı mektebіn bіtіrgen. Zañ ğılımdarınıñ doktorı, professor.

Eñbek jolı: KSRO ІІM Qarağandı joğarı mektebіnіñ oqıtwşısı (1982-1984); KSRO ІІM Bükіlodaqtıq ğılımï-zerttew ïnstïtwtınıñ adyunktі (1984-1987); QR ІІM Qarağandı joğarı mektebіnіñ oqıtwşısı, ağa oqıtwşısı, docent, qılmıstıq quqıq jäne krïmïnologïya kafedrası bastığınıñ orınbasarı (1987-1997); Esіrtkіnі baqılaw jönіndegі QR Memlekettіk komïssïyasınıñ xatşısı (1997-2000); QR Naşaqorlıqqa jäne esіrtkі bïznesіne qarsı küres agenttіgі törağasınıñ orınbasarı (2000-2001); QR Ädіlet mïnïstrlіgі Naşaqorlıqqa jäne esіrtkі bïznesіne qarsı küres komïtetі törağasınıñ orınbasarı (2001-2002); QR Qawіpsіzdіk Keñesі Xatşılığınıñ sektor meñgerwşіsі, memlekettіk ïnspektor, Qoğamdıq jäne ekologïyalıq qawіpsіzdіk bölіmіnіñ meñgerwşіsі, QR Qawіpsіzdіk Keñesі Xatşılığı meñgerwşіsіnіñ orınbasarı (2002-2005); QR Qawіpsіzdіk Keñesі Xatşısınıñ orınbasarı - QR Qawіpsіzdіk Keñesі Xatşılığınıñ meñgerwşіsі (2005-2009); törtіnşі saylanğan Qazaqstan Respwblïkası Parlamentі Mäjіlіsіnіñ depwtatı (2009-2011); 2012-2016 jıldarı - besіnşі saylanğan Qazaqstan Respwblïkası Parlamentі Mäjіlіsіnіñ depwtatı; 2016 jılğı 25 nawrızdan bastap - altınşı saylanğan Qazaqstan Respwblïkası Parlamentі Mäjіlіsіnіñ depwtatı, Zañnama jöne sot-quqıqtıq reforma komïtetіnіñ Törağası.

«Qurmet» jäne «Parasat» ordenіmen, «Ulttıq qawіpsіzdіktі qamtamasız etwdegі ülesі üşіn» medalіmen nagradtalğan.

58 jıl burın (1961) Aqmola oblısı äkіmіnіñ orınbasarı Äskerbek Sezbekulı ÜYSІMBAEV dünïege keldі.

Qazіrgі Aqmola oblısında twğan. Celïnograd ïnjener-qurılıs ïnstïtwtın, ïnjener-mexanïk (1986); Mäskewdegі Quqıq ïnstïtwtın (menedjer) tämamdağan.

Eñbek jolın Celïnograd oblısı, Balkaşïn awdanındağı «Veselovskïy» keñşarında traktorşı bolıp bastağan (1978). 1998-2013 jıldarı Aqköl, Bulandı, Celïnograd, Jarqayıñ awdandarınıñ äkіmі qızmetіn atqarğan.

Qazіrgі qızmetіnde - 2017 jıldıñ qazan ayınan bastap.

 «Qurmet», «Parasat» ordenderіmen, «Qazaqstan Respwblïkasınıñ Täwelsіzdіgіne 10 jıl» (2001); «Tıñğa 50 jıl» (2004),  «Qazaqstan Konstïtwcïyasına 10 jıl (2005), «Qazaqstan Respwblïkası mäslïxattarına 20 jıl» medaldarımen, Qazaqstan Respwblïkası Qurmet gramotasımen marapattalğan.

 

57 jıl burın (1962) Ujımdıq qawіpsіzdіk twralı şart uyımı Bіrіkken ştabı bastığınıñ orınbasarı, avïacïya general-mayorı Nurlan Sekenulı ORMANBETOV dünïege keldі.

Şığıs Qazaqstan oblısında twğan. 1983 jılı Xarkov joğarı äskerï avïacïya wçïlïşesіn, 1996 jılı Gagarïn atındağı Äskerï-äwe akademïyasın, 2010 jılı RF QK Bas ştabı äskerï akademïyasın tämamdağan.

Xarkov joğarı äskerï avïacïyalıq wçïlïşesіnіñ kwrsantı (1979- 1983. KJ joyğış avïacïyalıq dïvïzïyası joyğış avïacïyalıq polkіnіñ uşqışı, ağa uşqışı, avïacïyalıq zveno komandïrі, Şığıs äskerler tobı avïacïyalıq zveno komandïrі, eskadrïlya komandïrіnіñ orınbasarı, QR QM qaramağında, eskadrïlya komandïrі, Yu.A.Gagarïn atındağı Äskerï-äwe akademïyasınıñ tıñdawşısı (1983-1996), Bombalawşı avïacïyalıq polktіñ uşw dayındığı boyınşa polk komandïrіnіñ orınbasarı, bölіm komandïrіnіñ orınbasarı, Avïacïyalıq baza jäne 21751 äskerï bölіm komandïrlerіnіñ orınbasarı, soñğısınıñ komandïrі (1996-2007), QR QK Äwe qorğanısı küşterі Bas qolbasşısınıñ orınbasarı (2007-2010), 2010 jıldan QR QK Äwe qorğanısı küşterі Bas qolbasşısınıñ bіrіnşі orınbasarı - Bas ştab bastığı. QR QK Äwe qorğanısı küşterі Bas qolbasşısı (2013-2017). 2017 jıldan QR QK Bas ştab bastığınıñ orınbasarı. Bіrqatar memlekettіk nagradalarmen marapattalğan.

Qazіrgі qızmetіnde - 2018 jıldıñ aqpan ayınan bastap.

 

57 jıl burın (1962) qazaqstandıq kïnotanwşı, kïnosınşı Gülnar Oyratqızı ÄBІKEEVA dünïege kelgen.

Almatı qalasında twğan. Bükіlodaqtıq memlekettіk kïnematografïya ïnstïtwtınıñ scenarïy-kïnotanw fakwltetіn kïnotanwşı mamandığı boyınşa (1984); Bükіlodaqtıq memlekettіk kïnematografïya ïnstïtwtınıñ aspïrantwrasın (1992) bіtіrgen.

Eñbek jolı: 1984 jıldan «Qazaqfïlm» kïnostwdïyasınıñ scenarïylіk-redakcïyalıq alqasınıñ ağa redaktorı; 1987 jıldan Bükіlodaqtıq memlekettіk kïnematografïya ïnstïtwtınıñ aspïrantı (Mäskew); 1992 jılı «Azïya kïno» jwrnalınıñ bas redaktorı; 1994 jıldan - T. Jürgenov atındağı Qazaq memlekettіk teatr jäne kïno ïnstïtwtınıñ «Kïno tarïxı jäne teorïyası» kafedrasınıñ meñgerwşіsі; 1997 jıldan - «Soros-Qazaqstan» qorınıñ «Mädenïet jäne öner», «Buqaralıq aqparat quraldarın qoldaw» bağdarlamalarınıñ üylestіrwşіsі; 2001 jıldan - Fwlbrayt stïpendïatı, AQŞ-tıñ Boldwïn kolledjіnіñ, Pïstbwrg wnïversïtetіnіñ zerttewşіsі jäne oqıtwşısı; 2002 jıldan - «Soros-Qazaqstan» qorınıñ «Şığıs Batıs» bağdarlamasınıñ üylestіrwşіsі; 2003 jıldan - «ASTV» telearnasınıñ bas prodyuserі (Astana qalası); 2004 jıldan - «Ortalıq Azïya kïnematografïya ortalığı» qoğamdıq qorınıñ dïrektorı (Almatı qalası); 2005 jıldan berі - «Ewrazïya» xalıqaralıq kïno bayqawınıñ art-dïrektorı; 2006-2008 jıldarı - «Evrazïya kïno» jwrnalınıñ bas redaktorı; 2009 jıldıñ qañtar ayınan berі - «Terrïtorïya kïno» jwrnalınıñ bas redaktorı; «Megapolïs» (2003-2005), «Naçnem s ponedelnïka» (2006-2008) gazetterіnde kïno twralı turaqtı aydardı jürgіzgen; 1998 jıldan QR Kïnematografïster odağınıñ müşesі; 2006 jıldan «FÏPRESSÏ» Xalıqaralıq kïno sınşılarınıñ federacïyasınıñ müşesі; 2007 jıldan NETPAK Azïya kïno sınşılarınıñ qawımdastığınıñ müşesі.

2006 jılı «Qazaqstan Parlamentіne 10 jıl»; «Eren Eñbegі üşіn» medaldarımen marapattalğan. 2016 jılı Francïyanıñ Ädebïet jäne öner ordenіnіñ kavalerі atandı.

 56 jıl burın (1963) Qazaqstannıñ BUU janındağı turaqtı ökіlі Qayrat Ermekulı OMAROV dünïege kelgen.

Özbekstanda, Ferğana qalasında twğan. Almatı şet tіlderі pedagogïkalıq ïnstïtwtın bіtіrgen (1985). Ulıbrïtanïya Sırtqı іster mïnïstrlіgіnde eñbek ötіlіnen ötken (1992).
Eñbek jolı: Qazaqstan Ğılım akademïyası Tarïx, etnografïya jäne arxeologïya ïnstïtwtınıñ ğılımï qızmetkerі; Qazaqstan Jazwşılar odağı janındağı Körkem awdarma boyınşa Bas redakcïyalıq alqasında ağılşın tіlіnen awdarmalardıñ bas redaktorı (1989-1991); Qazaqstan Respwblïkası Sırtqı іster mïnïstrlіgіnіñ ekіnşі, bіrіnşі xatşısı, Ewropa jäne Amerïka bölіmіnіñ meñgerwşіsі (1992-1994); Qazaqstan Respwblïkası Sırtqı іster mïnïstrlіgіnіñ basqarma bastığı, Ewropa departamentі dïrektorınıñ orınbasarı (1996-1998); Qazaqstan Respwblïkasınıñ AQŞ-tağı Elşіlіgіnіñ keñesşі-elşіsі, Qazaqstan Respwblïkası Sırtqı іster mïnïstrlіgіnіñ ayrıqşa tapsırmalar jönіndegі Elşіsі (1998-2004); QR Prezïdentі Äkіmşіlіgіnіñ Sırtqı sayasat ortalığınıñ bas ïnspektorı (2004); QR-nıñ Ündіstan Respwblïkasındağı Tötenşe jäne Ökіlettі Elşіsі (2004-2008); QR-nıñ Şrï-Lanka Demokratïyalıq Socïalïstіk Respwblïkasındağı Tötenşe jäne ökіlettі Elşіsі mіndetіn qosa atqarwşı (2008-2009); QR Sırtqı іster mïnïstrіnіñ orınbasarı (2009-2013); 2013 jılğı qañtardan bastap 2017 jıldıñ qañtarına deyіn Qazaqstan Respwblïkasınıñ Amerïka Qurama Ştattarındağı Tötenşe jäne Ökіlettі Elşіsі.

2017 jıldıñ 4 qañtarınan bastap Qazaqstannıñ BUU janındağı turaqtı ökіlі.

«Qurmet» ordenіmen, «Qazaqstan Respwblïkasınıñ täwelsіzdіgіne 10 jıl», «Qazaqstan Konstïtwcïyasına 10 jıl», «Qazaqstan Parlamentіne 10 jıl», «Astananıñ 10 jıldığı» merekelіk medaldarımen, «Ulttıq qawіpsіzdіktі qamtamasız etwdegі ülesі üşіn» medalіmen marapattalğan.

40 jıl burın (1979) Qazaqstan Respwblïkası Memlekettіk qızmet іsterі jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı іs qïmıl agenttіgі törağasınıñ orınbasarı Aygül Amantayqızı ŞAYIMOVA dünïege kelgen.

Celïnograd oblısında twğan. L. Gwmïlev atındağı wnïversïtetіn (1999); Qarjı polïcïyası akademïyasın (2004) bіtіrgen.

Eñbek jolı: Qazaqstan Respwblïkası Qarjı polïcïyası agenttіgі Quqıqtıq qamtamasız etw jäne xalıqaralıq baylanıs basqarmasınıñ kіşі ïnspektorı, ïnspektorı, ağa ïnspektorı, asa mañızdı іster jönіndegі ağa ïnspektorı (2000-2002); Qazaqstan Respwblïkası Qarjı polïcïyası agenttіgіnіñ Quqıqtıq qamtamasız etw jäne xalıqaralıq ıntımaqtastıq basqarması quqıqtıq saraptama bölіmіnіñ bastığı (2002-2004); Qazaqstan Respwblïkası Ekonomïkalıq qılmısqa jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı küres agenttіgі (qarjı polïcïyası) Quqıqtıq qamtamasız etw jäne xalıqaralıq ıntımaqtastıq basqarması bastığınıñ orınbasarı (2004-2005); Qazaqstan Respwblïkası Ekonomïkalıq qılmısqa jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı küres agenttіgі (qarjı polïcïyası) Quqıqtıq qamtamasız etw jäne xalıqaralıq ıntımaqtastıq departamentі bastığınıñ orınbasarı (2005-2011); Qazaqstan Respwblïkası Ekonomïkalıq qılmısqa jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı küres agenttіgі (qarjı polïcïyası) Törağasınıñ keñesşіsі (2011-2012); Qazaqstan Respwblïkası Bas Prokwrorınıñ ağa kömekşіsі - Qazaqstan Respwblïkası Bas Prokwrorı apparatınıñ Aqparattıq-taldaw basqarması Strategïyalıq taldaw ortalığınıñ basşısı (2012-2013); Qazaqstan Respwblïkasınıñ Qawіpsіzdіk Keñesі Axwaldıq ortalığı meñgerwşіsіnіñ orınbasarı (2013-2014); Qazaqstan Respwblïkası Memlekettіk qızmet іsterі jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı іs-qïmıl agenttіgіnіñ apparat basşısı (2014-2015);

2016 jıldıñ 11 qañtarınan bastap 28 qırküyegіne deyіn Qazaqstan Respwblïkasınıñ Memlekettіk qızmet іsterі vïce-mïnïstrі;

Qazіrgі lawazımın 2016 jıldıñ qırküyegіnen berі atqarıp keledі.

Bіrneşe jıl boyı qılmıstıq jolmen alınğan kіrіsterdі zañdastırwğa jäne terrorïzmdі qarjılandırwğa qarsı іs-qïmıl jönіndegі Ewrazïyalıq jumıs toptarınıñ teñtörağası boldı. ІІ därejelі «Dañq» ordenіmen, «Eren eñbegі üşіn» medalіmen, merekelіk jäne vedomstvolıq medaldarımen nagradtalğan.

Ostavït kommentarïy


QazAqparat